Instrumenten

Behalve de commissie- en gemeenteraadsvergaderingen heeft de gemeenteraad ook andere manieren om de besluitvorming te beïnvloeden, zoals schriftelijke- en technische vragen, een amendement, motie, initiatiefvoorstel, vragenuur, interpellatie of een raadsonderzoek.


Schriftelijke raadsvraag 

Raadsleden hebben het recht om schriftelijke vragen (ook wel 'artikel 41'-vragen genoemd) te stellen aan het college van B & W om duidelijkheid te krijgen over een bepaald onderwerp. Deze vragen hebben een politieke lading.
Beantwoording moet in ieder geval binnen drie weken plaatsvinden. Indien gewenst kan het raadslid, via het recht van initiatief of interpellatie, proberen om het onderwerp op de agenda van de raad te krijgen.


Technische raadsvraag

Technische vragen zijn vragen van raads- en commissieleden aan het college over feiten of om verduidelijking, bijvoorbeeld wetsuitleg. Deze vragen hebben dus geen politieke lading en zijn informatief van aard.
Er zijn twee soorten technische vragen:
1. Vragen over onderwerpen die op de agenda staan van een commissie- of raadsvergadering. De vragen worden binnen een week beantwoord, zodat de indieners het antwoord kunnen meenemen bij de besluitvorming.
2. Vragen over onderwerpen die niet op de agenda staan. Beantwoording vindt dan uiterlijk binnen drie weken plaats.


Amendement

Bij de behandeling van een raadsvoorstel kan de raad wijzigingen aanbrengen in het voorgenomen besluit door het indienen van een amendement. Als de meerderheid van de raad voor het amendement stemt, wordt het oorspronkelijke besluit gewijzigd. Daarom wordt er altijd eerst over het amendement gestemd en daarna pas over het raadsvoorstel. 


Motie

Tijdens de gemeenteraadsvergadering kan een fractie, of kunnen meerdere fracties samen, een motie indienen. Via een motie spreekt de raad een wens uit of doet hij een verzoek aan het college. De inhoud van de motie heeft geen invloed op het raadsbesluit zelf, zoals bij een amendement. Daarom wordt eerst over het raadsvoorstel gestemd en daarna pas over de motie.
De raad kan in een motie ook een oordeel uitspreken over het gevoerde beleid, zoals in een motie van treurnis, een motie van afkeuring of een motie van wantrouwen. Een motie over een onderwerp dat niet op de raadsagenda staat, is een motie ‘vreemd aan de orde van de dag’. In alledaags taalgebruik ook wel een ‘wilde’ motie genoemd. Zo’n motie wordt als laatste agendapunt aan de raadsagenda toegevoegd.


Initiatiefvoorstel 

Meestal legt het college raadsvoorstellen aan de raad voor. Een raadslid kan echter ook zélf een voorstel indienen tijdens de raadsvergadering. Dit heet een initiatiefvoorstel. Vaak wordt het concept van een initiatiefvoorstel eerst besproken in een raadscommissie voordat het in de raad wordt behandeld.


Vragenuur

Het vragenuur is bedoeld om informatie of een uitspraak te krijgen van het college van B & W of van andere fracties over een lokaal politiek actueel onderwerp. Het vragenuur wordt gebruikt om aanvullende informatie te verkrijgen. Het onderwerp waar vragen over worden gesteld, moet 24 uur voor aanvang van de vergadering zijn aangemeld bij de griffie.


Interpellatie

De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om informatie van het college van B & W te vragen over het gevoerde beleid. Dat heet een interpellatie. Een raadslid kan tot 48 uur voor aanvang van de vergadering een verzoek indienen voor een interpellatie. De raad bepaalt via stemming of de interpellatie op de agenda komt. Het verzoek tot interpellatie bevat een omschrijving van het onderwerp en de vragen. Een interpellatie wordt gebruikt om het college of een wethouder ter verantwoording te roepen.